ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

197

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

البركة لوجه اللّه تعالى و اضيافه المباهى بهم الملائكة صلّى اللّه تعالى و رجاء عفوه يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً بالاربل الأشرف النّبوى الإمامى المستنصرى زاده اللّه تعالى شرفا و قد شاده حلالا المطوع بعمارة عين عرفة و البرك التى بها ملتفة بعد عطلها خرابا عشرين سنة ، المولى الأمير الكبير السيد المؤيد المظفر المجاهد شرف الدين جلال الدولة عبد الخلافة المعظم محيى الإمامة المكرمة ملك الملك و مليك المعالى زعيم الجيوش ملك الملك الإمام الأعز ابو الفضائل و المكارم اقنال الخاص النبوى المستنصرى خاص أمير المؤمنين مملوك سيدنا و مولانا الامام الأعظم المفتقر الى الطاعة على جميع الأمم عبد اللّه خليفة اللّه فى أرضه المستنصر باللّه أمير المؤمنين » . همچنين در سال 725 ه . امير چوپان امير العراقين ، به نمايندگى از سوى سلطان ابو سعيد بن خربنده سلطان مغول به فرستاده خود امير بازان ، دستور تعمير چشمه عرفه را داده و جهت هزينه آن مبلغ پنجاه هزار دينار ، ارسال نمود . پس از پايان موسم حج در سال 725 ه . در مكه ندا داده شد كه در ازاى كار در چشمه ، روزانه مبلغ سه درهم مزد داده مىشود . كارگران همه رو به سوى آن نهاده كه پس از چهار ماه تلاش ، آب به سوى مكه روان گرديد به طوريكه در دهم جمادى الاول از سال 726 ه . آب در صفا و مروه ظاهر شد و آنچنان بود كه علاوه بر استفاده مردم از آن براى كشت سبزيجات نيز استفاده گرديد . هزينه اين بازسازى بالغ بر يكصد و پنجاه هزار درهم شد . فاسى مىگويد : « بدين سبب اين مبلغ براى تعمير قنات‌ها كفايت نمود زيرا كه بيش از يك سوم آن و كمتر از نيمى از آبروها از زمان قديم ساخته شده بود و نياز به ساختمان مجددى نداشت » از اينجا متوجه مىگرديم كه بازان اسم مردى بوده كه آبگيرها و چاه‌هاى در مسير اين چشمه را اصلاح و تعمير نموده است . در سال 728 ه . سلطان ناصر محمد بن قلاوون چشمه‌اى را به سوى مكه جارى نمود كه اين چشمه در مجراى چشمه‌بازان قرار مىگرفت . در سال 744 ه . نايب السلطنه در مصر چشمه‌اى از منى به سوى « بركة السّلم » كه در راه منى قرار دارد جارى نمود كه بارها اين چشمه تعمير گرديد . در سال 818 ه . چشمه‌بازان - حنين - پس از تعمير ، مجددا آب آن ، كه پس از مدتها قطع